Besjoch de boarne foar Freark fan Hallum

← Freark fan Hallum

Jump to navigation
Jump to search

Jo hawwe gjin rjocht ta dizze side te bewurkjen om de folgjende reden:

Your IP address is in a range which has been blocked on all wikis.

The block was made by -revi (meta.wikimedia.org).
The reason given is Open proxy: Leaky webhost: Contact stewards if you're affected.

Start of block: 20 apr 2018, 16.52

Expiration of block: 20 apr 2020, 16.52

You can contact -revi to discuss the block.
You cannot use the "E-mail dizze meidogger" feature unless a valid email address is specified in your account preferences and you have not been blocked from using it.
Your current IP address is 2a02:4780:bad:11:fced:1ff:fe11:313, and the blocked range is 2A02:4780:BAD:0:0:0:0:0/48.
Please include all above details in any queries you make.

Jo kinne de boarnetekst fan dizze side besjen en kopiearje:

 namme = Freark fan Hallum <br><small>''Fredericus''</small><br/><br/>'''Freark fan Hallum''' (wierskynlik [[berne]] as: '''Freark Doedes'''; [[kleasternamme]]: ''Fredericus''; [[Hallum]], ±[[1113]] – dêre, [[3 maart]] [[1175]]) wie in [[Fryslân|Frysk]] [[roomsk-katolisisme|roomsk]] [[pastoar]], dy't yn syn berteplak [[Hallum]] yn [[1163]] it [[norbertinen|norbertynske]] [[Kleaster Mariëngaarde]] oprjochte. Ut 'e ferhalen dy't oer him oerlevere binne, komt er nei foarren as in from man, strang yn 'e lear, mar ek rjochtfeardich. Hy bestege in protte tiid en muoite oan it bestriden fan [[earmoede]]. Freark waard nei syn [[ferstjerren]] ta [[hillige]] ferklearre. Syn [[hilligeferearing|ferearing]] fynt plak op syn stjerdei: [[3&nbsp;maart]].<br/><br/>==Libben==<br/>===Komôf en oplieding===<br/>Freark waard yn of omtrint [[1113]] [[berne]] yn it [[doarp]] [[Hallum]], yn 'e [[gritenij]] [[Ferwerderadiel]]. Hy moat in [[soan]] west hawwe fan in Dodo (in [[Latyn|latinisearring]] fan 'e [[Frysk]]e [[jongesnamme]] [[Doede]]) en dy syn [[oarehelte|frou]] Swidburga of Swithburga. Hy ferlear al jong syn [[heit]], mar syn [[mem]] en de doetiidske [[pastoar]] fan Hallum, dy't ek fan Freark hiet, seagen dat der wat mear as in [[boer]] yn dy jonge stiek. Pastoar Freark joech him dêrom [[ûnderrjocht]] oant er âld genôch wie om allinnich fan hûs. Doe learde de jonge Freark fierder oan 'e [[kapittelskoalle]] yn [[Meunster (stêd)|Meunster]], dêr't er in [[oplieding]] krige dy't tsjintwurdich as '[[universiteit|universitêr]]' oantsjut wurde soe. It wie dêre dat Freark foar it earst yn 'e kunde kaam mei [[norbertinen]] (ek bekend as premonstratinzers), te witten: dy fan it [[Kleaster Kloppenburch]].<br/><br/>===Monastike belangstelling===<br/>Nei't er syn [[stúdzje]] yn Meunster ôfrûne hie, kearde Freark werom nei Hallum, dêr't er earst [[fikaris]] waard (sis mar 'ûnderpastoar'), oant de âlde pastoar Freark kaam te ferstjerren. Doe folge er dyselde op en waard er pastoar fan syn bertedoarp. Geandewei de tiid krige Freark almar mear belangstelling foar it [[mûnts|monastike bestean]] yn it [[kleaster]]. Nei ferrin fan tiid reizge er ôf nei it suden, dêr't er as [[novise (kleasterling)|novise]] in jier lang syn yntrek naam yn 'e norbertynske [[abdij]] [[Kleaster Mariënweard|Mariënweard]], by [[Kulemboarch]]. Yn dy tiid bestudearre er de wizânsjes fan 'e norbertinen en skreau der inkele [[liturgy]]ske [[boek]]wurken oer.<br/><br/>Op 'e nij werom yn Hallum besocht Freark, mei oansjenlik súkses, syn [[parochy|parochianen]] oer te heljen en diel mei him in bestean dat basearre wie op it kleasterlibben. Dat wie foar him lykwols net genôch, dat hy reizge jitris nei it suden ta, dêr't er de [[prinsbidom Utert|biskop fan Utert]] om stipe frege. Dyselde beneamde him dêrop ta [[kanunnik]] (in [[geastlike]] dy’t him dwaande hâldt mei it [[gebed|koargebed]]), mar in twadde norbertynsk Kleaster yn noardlik Fryslân (njonken dat fan [[Dokkum]]) fielde de biskop eins neat foar. Freark krige de rie om oerienstimming te sykjen mei de [[sistersjinzers]] fan it [[Kleaster Klaarkamp]], by [[Rinsumageast]]. Dat mislearre lykwols mei't de opfettings fan Freark en de sistersjinzers te fier útinoar leine. Uteinlik wist er dêrom dochs tastimming te krijen en stiftsje yn 'e mande mei oare koarhearen in eigen kleaster op norbertynske grûnslach.<br/><br/>===Mariëngaarde===<br/>Ear't dêr wat fan komme koe, moast der earst noch in besteand kleaster reefûn wurde om as [[memmekleaster]] fan 'e nije abdij te fungearjen. Freark reizge dêrom nei Dútslân ta, dêr't er de norbertinen fan it [[Kleaster Steinfeld]], yn 'e [[Eifel]], safier krige dat se dy bân mei syn nije kleaster yn Fryslân oangean woene. Dêrnei moast der fansels ek noch [[jild]] komme foar de bou fan it kleaster. Dat kaam beskikber doe't Freark syn [[mem]] ferstoar en hy syn [[erfenis|bernepart]] brûke koe om mei de bou útein te setten. It kleaster krige de namme 'Mariëngaarde', dat "[[tún|hôf]] fan [[Faam Marije|Marije]]" betsjut. It koe yn [[1163]] ynwijd wurde, en Freark waard doe de earste [[abt]]. Hy wie doe omtrint fyftich&nbsp;jier. <br/><br/>Mariëngaarde wie ynearsten in [[dûbelkleaster]] mei sawol [[mûnts]]en as [[non]]nen. It strange Steinfeld makke Freark lykwols dúdlik dat syn kleaster pas yn 'e norbertynske oarder opnommen wurde koe as manlju en froulju faninoar skaat waarden. Sadwaande ferfearen de nonnen al gaueftich nei in eigen nonnekleaster, dat de namme [[Kleaster Betlehem|Betlehem]] krige (by [[Bartlehiem]]). Freark seach it as it doel fan syn kleaster om 'e [[earmoede|earmen]] te helpen. Sels libbe er hiel sober en dat hold er de [[mûnts|bruorren]] en [[non|susters]] ek foar. Fierders lei er bot de klam op it jaan fan [[ûnderwiis]], eat dêr't er as pastoar al mei begûn wie. Sadwaande kaam der in kleasterskoalle dêr't in protte tiid en oandacht nei útgie. Ek sette Freark him yn foar ferbettering fan 'e [[lânbou]]. Dat wie net alhiel sûnder eigenbelang, want de measte kleasterlingen wiene fan boere-komôf en it kleaster krige in protte grûnbesit.<br/><br/>===Ferstjerren===<br/>Yn totaal wie Freark tolve jier lang abt fan Mariëngaarde. Yn 'e lêste jierren waard der oer him klage. Hy krige hieltyd mear wurk foar de norbertynske oarder te dwaan, en guon fûnen dat er dêrtroch it kleaster sloere liet. Hy kaam op [[3&nbsp;maart]] [[1175]] te [[ferstjerren]] yn 'e âlderdom fan omtrint 62&nbsp;jier. Hy waard [[begroeven]] yn 'e [[kapel|kleasterkapel]]. Doe't de bruorren fan Mariëngaarde in stikmannich jierren nei de [[begraffenis]] murken dat syn [[grêf]] leger lei as it [[grûnwetter]]peil, en dat syn [[stoflik omskot]] dus ûnder wetter stie, waard it grêf ferpleatst nei in heger plak yn deselde kapel. It nije grêf waard fersegele en foarsjoen fan in [[tinkteken]]. <br/><br/>==Freark as hillige==<br/>Al rillegau nei syn [[dea]] waarden der wûnderferhalen oer Freark fan Hallum ferteld. Hy waard troch de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] [[hillige|hillich ferklearre]] (ûnder syn latinisearre [[kleasternamme]] ''Fredericus''), en sa waard Mariëngaarde in [[beafeartsplak]]. Dat wie yn [[Fryslân]] frij unyk, want in soad Fryske [[hillige]]n wiene der net. Syn [[hjeldei]] wurdt (noch altyd) fierd op syn stjerdei, [[3&nbsp;maart]]. Op 'en doer rûn de belangstelling werom, mar noch yn [[1622]] kamen der roomske leauwenden nei Hallum ta om him te ferearjen. Dat wie goed fjirtich jier nei't de [[Steaten fan Fryslân]] yn [[1580]] Mariëngaarde oernommen hiene. Fan it kleaster moat doe noch hast allinne de kapel stien hawwe, want dy tsjinne ek as [[tsjerkegebou|parochytsjerke]] foar Hallum en omkriten. It oanhâldende beafeartsjen gie de [[kalvinisten|kalvinistyske]] [[dûmny]]s oer de meuch, en dy beävensearren dêrom dat de kapel sletten waard. Op in [[tekening]] fan [[Piter Idserts Poorter]] om [[1730]] hinne stie noch in bewenne boufal fan it eardere kleaster.<br/><br/>Fier foar it yngripen fan 'e dûmnys wie de grêftombe al leech. Foaroansteande roomsen seagen kâns en bring it stoflik omskot fan Freark yn feilichheid. Earst waard it op in geheim plak yn Fryslân bewarre, mar letter waard it nei de [[Súdlike Nederlannen]] [[smokkel]]e. Yn [[1616]] waard de [[deakiste]] mei de resten fan it [[lyk]] fan Freark fan Hallum mei tastimming en stipe fan [[aartshartoch]] [[Albertus fan Eastenryk]], de doetiidske [[Spanje|Spaanske]] [[lânfâd]] fan 'e Súdlike Nederlannen, mei grutte staasje oerbrocht nei de norbertynske abdij [[Bonne-Espérance]], by [[Binche]], yn [[Henegouwen]].<br/><br/>Yn [[1794]] moasten de mûntsen dêr ûnder driging fan 'e [[Frankryk|Frânsen]] harren kleaster foargoed ferlitte, mar ear't se ôfreizgen, fertrouden se de [[relyk|reliken]] fan Freark ta oan 'e tsjerke fan it oanbuorjende doarp [[Vellereille]]. It meastepart dêrfan waard yn [[1830]] skonken oan it sûnt dat jier yn 'e gebouwen fan 'e eardere abdij fêstige [[lytsseminaarje]] fan it [[bisdom Doarnik]]. De [[skynbonke|rjochterskynbonke]] fan Freark kaam doe lykwols yn it besit fan 'e parochytsjerke fan it [[Belgje|Belgyske]] [[Strepy]]. Fierders wurdt yn Freark syn [[hilligelibben]], de ''[[Vita Fretherici]]'', fernijt dat by de ferpleatsing fan it grêf fan Freark yn 'e kleasterkapel fan Mariëngaarde ien fan 'e dêrby belutsen bruorren in [[bonke|bonkje]] [[dieverij|gaudieve]] hie, mei de bedoeling om dat oan 'e non Betika fan it [[Kleaster Betlehem]] te jaan. Betika liet dit [[relikwy]] yn in [[sulver]]en [[krús (symboal)|krús]] fetsje, bedutsen troch in [[ametist]]. Dat krús rekke neitiid yn hiel Fryslân ferneamd en waard in ''"werktuig veler wonderen"'' neamd.<br/><br/>==Neitins==<br/>It [[hilligelibben]] fan Freark fan Hallum, de ''[[Vita Fretherici]]'', waard om [[1231]] hinne, dus 56 jier nei syn dea, yn it [[Latyn]] skreaun troch [[Sibrand fan Hallum]], de sechsde abt fan it kleaster Mariëngaarde. Dy [[hagiografy]] is oerlevere as ûnderdiel fan in [[kodeks]] dy't fan [[1497]] datearret. Fierders waard de [[tekst]] yn 'e twadde helte fan 'e [[sechstjinde iuw]] tkopiëarre roch [[Sibrandus Leo]] en mei oare hilligelibbens fan Fryske abten tafoege oan syn ''Chronica Abbatum Lidlumensium et Orti Sancte Marie'' ("Kronyk fan 'e Abten fan Lidlum en Mariëngaarde"), dy't yn [[1575]] foltôge waard. Yn [[2018]] ferskynde fan 'e ''Vita Fretherici'' in [[Frysk]]e [[oersetting]] fan 'e hân fan [[Klaas Bruinsma (oersetter)|Klaas Bruinsma]], ûnder de [[titel (opskrift)|titel]] ''[[It Libben fan Freark fan Hallum]]''.<ref>Bruinsma, Klaas, ''Ynlieding'' ta ''It Libben fan Freark fan Hallum'', Blauhûs, 2018 (Utjouwerij DeRyp), ISBN 978-9 08 15 81 899, s. 7.</ref><br/><br/>It doarp [[Hallum]] hâldt de âld-doarpsgenoat yn eare mei in [[stânbyld|búste]], makke troch [[byldhouwer]] [[Frans Ram]], dy't midden yn 'e [[buorren]] pleatst is.<br/><br/>boarnen<br/><br/>[[Kategory:Frysk pastoar]]<br/>[[Kategory:Roomsk-katolyk preester]]<br/>[[Kategory:Frysk abt]]<br/>[[Kategory:Norbertyn]]<br/>[[Kategory:Frysk hillige]]<br/>[[Kategory:Roomsk-katolyk hillige]]<br/>[[Kategory:Persoan berne yn Hallum]]<br/>[[Kategory:Persoan stoarn yn Hallum]]<br/>[[Kategory:Persoan berne yn 1113]]<br/>[[Kategory:Persoan stoarn yn 1175]]<br/>

Berjochten brûkt op dizze side:

Berjocht:!! (bewurkje)

Berjocht:Aut (bewurkje)

Berjocht:Boarnen (bewurkje)

Berjocht:EvF (bewurkje)

Berjocht:Geastlike (besjoch de boarne) (befeilige)

Berjocht:NEfF (besjoch de boarne) (befeilige)

Berjocht:Ynfoboks generyk (besjoch de boarne) (befeilige)

Berjocht:Ynfoboks/breedte (bewurkje)

Werom nei "Freark fan Hallum".

Untfongen fan "https://fy.wikipedia.org/wiki/Freark_fan_Hallum"

Navigaasjemenu

(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":181,"wgHostname":"mw1240"););

This page is only for reference, If you need detailed information, please check here

搜尋此網誌

Dgdrxrt

Besjoch de boarne foar Freark fan Hallum Navigaasjemenu-revi-revi

Besjoch de boarne foar Freark fan Hallum

Navigaasjemenu

Persoanlike ynstellingen

Nammeromten

Farianten

Werjeften

Mear

Sykje

Navigaasje

Helpmiddels

Yn oare talen

Popular posts from this blog

Boston (Lincolnshire) Stedsbyld | Berne yn Boston | NavigaasjemenuBoston Borough CouncilBoston, Lincolnshire

Ballerup Komuun Stääden an saarpen | Futnuuten | Luke uk diar | Nawigatsjuunwww.ballerup.dkwww.statistikbanken.dk: Tabelle BEF44 (Folketal pr. 1. januar fordelt på byer)Commonskategorii: Ballerup Komuun55° 44′ N, 12° 22′ O