Србија

Република Србија
; Република Србија; ; Република Србија; Republika Srbija; ;
Знаме	Грб
	; Химна: ; Боже правде; Bože pravde; Бог на правдата; ; ;
	; Местоположба на Србија (темно и светло зелено) - Косово (светло зелено); ; во Европа (зелено + темно сиво);
; Главен град; (и најголем)	; Белград; 44°48′N 20°28′E / 44.800° СГШ; 20.467° ИГД / 44.800; 20.467;
Службен јазик	српски
Признаени регионални јазици	; унгарски, хрватски, словачки, романски, русински;
Демоним	; Србин;
Уредување	Парламентарна република
Законодавство	Национално собрание
Основање
Површина
Население
; БДП (ПКМ)	проценка за 2008 г.
; БДП (номинален)	проценка за 2017 г.
; Џиниев коеф. (2013)	38; среден · 72ра;
; ИЧР (2013)	; ▲ 0.745; висок · 77ма;
Валута	; Српски динар (RSD)
Часовен појас	; CET (UTC+1);
Се вози на	десно
НДД	; .rs (.yu)
Повик. бр.	381

Србија (српски: Србија или Srbija) — држава на Балканскиот полуостров и во Средна Европа, опфаќајќи го јужниот дел од Панонската Низина и централниот Балкан и лежејќи меѓу истоимениот масив и Карпатите на исток, Динарските Планини на запад, и долината на Морава - важен геостратешки патен правец кој оди према југ кон Солун и источно кон Мала Азија. Релативно кон нејзината историја, култура и релативно мала територија, Србија е различна во нејзиниот транзиционален карактер. Државата нема излез на море и се граничи со Унгарија на север, на исток со Романија и Бугарија, на југ со Република Македонија, на југозапад со Црна Гора, и на запад со Босна и Херцеговина, и Хрватска. Истотака се граничи со Албанија преку спорниот регион Косово. Главниот град на Србија, Белград, е еден од најстарите европски градови, и еден од најголемите во источно-централна Европа.

По нивното доселување на Балканот, Србите воспоставија неколку држави во Средниот Век. Српското Кралство доби признавање од Рим и Константинопол во 1217; државниот статус беше зголемен до Српска Империја, во 1346 г. До средината на 16. век, целата територија на модерна Србија беше под Отоманската империја, понекогаш прекинувана од страна на Хабсбурците. Во раниот 19. век, српската револуција воспостави народна држава како прв регион кој имаше уставна монархија, каде пополека ја прошири својата територија и го пионираше пресекувањето на феудализмот во Европа. По катастрофалните случувања во Првата светска војна, и здружувањето на Хабсбуршката Војводина и Срем со Србија, државата ја формираше Југославија со другите Јужни Словени, којашто постоеше во неколку различни формации до 2006. Во фебруари 2008, парламентот на УНМИК овото администрирано Косово прогласи независност од Србија, кое доби мешани одговори од страна на меѓународните влади.

Србија е составена, според ООН, од две покраини и Централна Србија. Покраините на Србија се Косово и Војводина со главен град Белград. Поголемиот дел на Србија и Војводина се Срби, додека во Косово над 90% се Албанци. Официјален јазик во државата е српски и најголема религија е православието.

Содржина

1 Историја
- 1.1 Праисторија
- 1.2 Средновековна Србија
- 1.3 Под Османлиска и Хабзбуршка власт
- 1.4 Југославија
- 1.5 Ден на државноста на Србија

2 Географија и клима

3 Политички систем

4 Административна поделба

5 Демографија
- 5.1 Војводина
- 5.2 Косово како составен дел на Србија
- 5.3 Религија
- 5.4 Поголеми градови

6 Економија

7 Култура
- 7.1 Србија како тема во уметноста и во популарната култура

8 Наводи

9 Надворешни врски

10 Поврзано

Историја |

Главна статија: „Историја на Србија“.

Праисторија |

Археолошки докази за постоење на палеолитски населби на територијата на денешна Србија се ретки. Фрагмент од човечка вилица кој бил пронајден во Сиќево (Мала Баланица) се верува дека е стар до 525,000—397,000 години.^[8]

Околу 6,500 години п.н.е., за време на неолитот, Старчевачката и Винчанската култура постоеле во околината на денешен Белград и доминирале во поголемиот дел на Југоисточна Европа, (како и во делови на Централна Европа и Мала Азија).^[9]^[10] Две важни археолошки наоѓалишта од овој период, Лепенски Вир и Винча-Бело Брдо, се наоѓаат во близина на брегот на Дунав.

Средновековна Србија |

Свети Сава, прв српски архиепископ и просветител

Корените на Српската Држава датираат од првата половина на 9 век. Кралството Србија е основано во 11 век, а во 13 век тоа еволуира во Српска Империја.

Под Османлиска и Хабзбуршка власт |

Територијата на денешна Србија во составот на Османлиската империја била во периодот од 15 век до 20 век. Во составот на империјата најпрвин биле вклучени југоисточните делови на Србија, околу градот Ниш. Веќе во 1459 година целото српско деспотство, а во периодот од 1526 до 1552 година и цела Војводина. Османлиската империја издвојувала големи победи во Маричката битка во 1371 година и Косовската битка во 1389 година.

Кон крајот на 17 век, Австриското царство ги поразиле османлиите. Во времето кога српската територија станала повторно упориште на австриската власт, српските војници активно се вклучиле во австриската армија. Тогаш, Османслиската империја ги изгубила сите територии во подунавско, Северна Србија и Северна Босна, делови од Далмација, Мала Влашка и Пелопонез. Од 1718 година, Хабзбуршката династија го добила и Белград во својот состав.

Југославија |

По 1918 година, Србија е основачка членка на Југославија во нејзините различни форми (Кралство Југославија, Социјалистичка Федеративна Република Југославија и Сојузна Република Југославија). Од 2003 таа била составен дел од државната заедница Србија и Црна Гора сè до распадот на истата на 3 мај 2006.

Ден на државноста на Србија |

Денот на државнста на Република Србија е востановен во спомен на Првото српско востание во 1804 година во Орашац, како и во чест на ден кога со заклетва е потврден Устав на Кнежевство Србија (познат како Сретењски устав од 1835 година).

Географија и клима |

Главна статија: „Географија на Србија“.

Топографска карта на Србија.

Србија се наоѓа на крстопатот од централна, јужна и источна Европа, помеѓу Балканскиот полуостров и Панонската низина. Голем потенцијал во Србија има речниот транспорт. Иако не излегува на море, во Србија има околу 2000 колометри пловни реки и канали од кои најголем е Дунав-Сава-Тиса со кој се поврзува со Западна Европа, Јужна Европа и Источна Европа. Регионални речн и пристаништа се Белград, Нови Сад и Смедерево.

Северната третина од земјата се наоѓа во Централна Европа, додека источниот дел од Србија зазема дел од Влашката низина. Остатокот од земјата е прекриен со планински венци. Најголем врв во Србија е Ѓеравица.

Национални паркови на Србија се:

Фрушка Гора (250 km²)

Копаоник (120 km²)

Тара (220 km²)

Ѓердап (640 km²)

Шар Планина (390 km²)

Политички систем |

Главна статија: „Политики на Србија“.

Зградата на српската влада.

На 4 февруари 2003 година Сојузна Република Југославија одлучила да се ослабе соработката на заедницата што проследило со создавање на новата држава Србија и Црна Гора, додека пак оваа заедница довела до осамостијување на двете републики во јуни 2006 година.

Моментален претседател на Србија е Борис Тадиќ кој бил повторно избран на претседателските избори на 4 февруари 2008 година со освоени 50,5% од гласовите.

Парламентарните избори во Србија се одржале на 21 мај 2008 година кога победила коалицијата „За европска Србија“ со договор со останати помали партии и се сосставила владата на чело со Мирко Цветковиќ.

Денешните политики на Србија се поделени помеѓу европски ориентираните партии и националистичките партии. Има и предлози за повторно воспоставување на српската монархија, а при тоа членовите на кралското семејство изразиле интерес за тоа.

Административна поделба |

Главна статија: „Административна поделба на Србија“.

Окрузите на Србија според признатата територија на ООН.

Србија е поделена на 24 окрузи плус Град Белград. Регионите понатака се поделени на општини. Во рамките на Србија опстојуваат две покраини, од кои едната има неодреден меѓународен статус. Војводина е едната покраина и има 7 окрузи и 46 општини, додека другата е Косово која прогласила своја независност од Србија, но нема целосно меѓународно признание. Прогласувањето на косовската независност се случила на 17 февруари 2008 година, но официјален Белград не ја признава. 90-тина држави во светот го признале Косово до 2009 година.

Остатокот од територијата на Србија се нарекува Централна Србија. Централна Србија не е административна единица и нема регионална влада.

Демографија |

Главна статија: „Демографија на Србија“.

Етничка карта на Србија според пописот во 2002.

Србија (попис од 2002, без Косово): 7 498 001^[11]
- Централна Србија: 5 466 009
- Војводина: 2 031 922

Косово има 2 126 708 жители.

Србија (без Косово) во 2002

Срби			82.86 %
Унгарци			3.91 %
Бошњаци			1.82 %
Роми			1.44 %
Словаци			1.08 %
Германци			0.1 %
Други			9.79 %

Србите се најголема група во државата, со значително малцинство како што се: Унгарци, Бошњаци, Роми, Хрвати, Чеси, Македонци, Словаци, Романци,Бугари и Германци. Пред Втората светска војна германското население во Србија било поголемо и имало над 500 000 Германци.

Според пописот во 2002 година, етничкиот состав на Србија е:

Етничка група	Население
Етнички состав на Србија
Срби	6 212 000	(82,86%)
Унгарци	293 172	(3,91%)
Бошњаци	136 464	(1,82%)
Роми	107 971	(1,44%)
Југословени	80 978	(1,08%)
Хрвати	70 602	(0,94%)
Словаци	57 900	(0,89%)
Македонци	25 847	(0,49%)
Германци	5 200	(0,1%)
Други	474 323	(9,79%)
Вкупно	7 498 001

Војводина |

Во Војводина живеат повеќе од 26 етнички групи меѓу кои,Унгарци, Словаци, Хрвати, Црногорци, Романци, Македонци (во југоисточниот дел на Војводина), Роми и други. Војводина има население од 2 031 922 жители, меѓу кои се разбира се Србите како национално својство на државата.

Косово како составен дел на Србија |

Во Косово живеат претежно Срби, Албанци и мал број Бошњаци, Турци, Роми, Македонци (Горанци) и други. Вкупното население на Косово е 2 126 708 жители.

Религија |

Црква Свети Марко во Белград.

Со векови во Србија билa присутнa големata религиja, православие на кои подоцна се додал и исламот. Така, во Војводина 5% од населението се католици или протестанти, додека Белград и Централна Србија се православни над 99%. Косово има над 50% муслимани. Најголема православна црква во Србија е Српска православна црква.

Србија (без Косово) во 2002

Православие			84.1 %
Католицизам			6.24 %
Ислам			4.82 %
Протестантство			1.44 %

Поголеми градови |

Нови Сад.

Поголеми градови во Србија се: главниот град Белград (2 000 000 жители), Нови Сад, Ниш, Крагуевац и Приштина. Покрај овие, во приложение е листа на градови во Србија:

Град	Население
Град	Урбан дел	Метрополитенски дел
Белград	1 576 124	1 710 000
Нови Сад	292 508	380 291
Ниш	236 722	255 295
Крагуевац	175 473	211 580
Суботица	99 471	147 758
Зрењанин	79 545	131 509
Лесковац	78 030	156 252
Смедерево	77 808	109 867
Панчево	77 087	127 162
Крушевац	75 256	131 368
Чачак	73 217	117 012
Ужице	63 577	83 022
Валево	61 035	96 761
Кралево	57 411	121 707
Шабац	55 240	122 893
Врање	55 052	87 288
Нови Пазар	54 604	85 249
Сомбор	51 471	97 263

Македонците во Србија

Во Србија живеaт и 25 847 Македонци, кои во покраината Војводина се признати како национално малцинство. Македонците во Србија најмногу се населени во Војводина (Качарево, Јабука, Зрењанин, Панчево) и главниот град Белград каде по последниот попис од 2002 година се попишани 8 372 Македонци [1]. Македонците во Србија се организирани во своја македонска национална заедница на чело со Гојко Илиевски.

Економија |

Главна статија: „Економија на Србија“.

Централна банка на Србија.

Со БНП по глава на жител од 10.792 долари годишно Србија се смета за економија со среден развој. Странските директни инвестиции во земјата во 2006 година инесувале 5,85 милијарди долари, додека во 2007 година изнесувале 4,2 милијарди долари. Развојот на БНП се зголемил за 6,3% во 2005, 5,8% во 2006 и 7,5% во 2007 година.

На почетокот на транзицијата економијата на Србија била во застанување поради економските санкции од ООН и поради политиката која ја водела тогашното раководство на земјата. Во октомври 2000 година, власта на Србија ја реформирала економијата на земјата и се осврнала кон трговија со ЕУ.

Официјална валута во Србија е српски динар.

Култура |

Главна статија: „Култура во Србија“.

Поради својата местоположба како крстопат во регионот, Србија во својата култура вклучува голем број на елементи од околните култури и поранешни големи империи.

Според „Енциклопедија на светската историја“ Србија е опишана како најзападноевропизиран народ од православните народи. социјално и културно.

Србија како тема во уметноста и во популарната култура |

Србија се јавува како тема во уметноста и во популарната култура. Во тој поглед можат да се наведат бројни примери на книжевни и музички дела посветени на Србија, како:

„Србија се буди“ (Srbija se budi) - песна на Десанка Максимовиќ.^[12]^[13]

„Србија е голема тајна“ (Srbija je velika tajna) - песна на српската поетеса Десанка Максимовиќ.^[14]

„Српска мајка“ - песна на српскиот поет Јован Јовановиќ - Змај.^[15]

„На Србинот Ѓорѓе Стратимировиќ“ (Србину Ђорђу Стратимировиħу) - песна на српскиот поет Јован Јовановиќ - Змај.^[16]

„Татковина“ (Отаџбина) - песна на српскиот поет Ѓура Јакшиќ.^[17]

„Српско битие“ (Српско биће) - песна на српската поетеса Гордана Пешаковиќ од 2010 година.^[18]

„Разговор со спуштеното српско знаме во новосадскиот магистрат“ (Разговор с увученом српском заставом у мађистату новосадском) - песна на српскиот поет Лаза Костиќ.^[19]

Наводи |

↑ tributary state of Hungary

↑ "03". Zvrk.co.rs. конс. 2011-10-01.

↑ "East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, By Jean W. Sedlar". Books.google.com. конс. 2011-10-01.

↑ Census.gov (2013). "Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013". U.S. Department of Commerce. Архивирано од изворникот на 2013-05-09. конс. 2013-05-09.

↑ ^5,0^5,1^5,2^5,3 "Serbia". International Monetary Fund. конс. 2009-04-22. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „imf2“ е зададен повеќепати со различна содржина.

↑ "Country Comparison :: Distribution of Family Income – Gini Index". cia.gov. Central Intelligence Agency. конс. 30 August 2014.

↑ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 март 2013. стр. 21–25. конс. 27 јули 2014. Check date values in: |date=, |accessdate= (помош)

↑ Roksandic M., Mihailovic D., Mercier N., Dimitrijevic V., Morley M.W., Rakocevic Z., Mihailovic B., Guibert P. et Babb J. A human mandible (BH-1) from the Pleistocene deposits of Mala Balanica cave (Sicevo Gorge, Nis, Serbia) // Journal of Human Evolution, 2011, V.61, pp.186–196.

↑ Nikola Tasić; Dragoslav Srejović; Bratislav Stojanović (1990). „Vinča and its Culture“. Vladislav Popović. Vinča: Centre of the Neolithic culture of the Danubian region. Belgrade. http://www.rastko.org.rs/arheologija/vinca/vinca_eng.html#_Toc504111710. посет. 28 октомври 2006 г.

↑ "History (Ancient Period)". Official website. конс. 10 July 2007.

↑ "Microsoft Word - Delovi_knjiga_III.doc" (PDF). конс. 2011-10-01.

↑ D. Maksimović, Pesme. Beograd: Rad, 1964, str. 100-104.

↑ Desanka Maksimović, Izabrane pesme (peto dopunjeno izdanje). Beograd: BIGZ, 1985, стр. 203-204.

↑ Desanka Maksimović, Izabrane pesme (peto dopunjeno izdanje). Beograd: BIGZ, 1985, стр. 200-201.

↑ Јован Јовановиħ Змај, Песме. Београд: Рад, 1963, стр. 183-184.

↑ Јован Јовановиħ Змај, Песме. Београд: Рад, 1963, стр. 235-236.

↑ Родољубиве песме. Београд: Просвета (без дата), стр. 23-25.

↑ Гордана Пешаковић, Чуварима лепоте. Београд: Логос, 2010.

↑ Родољубиве песме. Београд: Просвета (без дата), стр. 57-59.

Надворешни врски |

Повеќе за Србија на збратимените проекти на Википедија
	Дефиниции и преводи на Викиречник ^?
	Податотеки на Ризницата ^?
	Образовни ресурси на Викиуниверзитет ^?
	Новинарски известувања на Викивести ^?
	Мисли на Викицитат ^?
	Изворни текстови на Викиизвор ^?
	Прирачници на Викикниги ^?
^?	Информации за патување во Википатување ^? ^?